วันสารทไทย 2564 ตรงกับวันที่ 6 ตุลาคม นับว่าเป็นประเพณีสำคัญของชาวไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน มักจะจัดขึ้นในราวก.ย.-ตุลาคมของทุกปี ทั้งยังเป็นวันรวมญาติที่สมาชิกในครอบครัว ด้วยกันทำบุญสุนทานอุทิศส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว มีประวัติที่มาที่ไปเช่นไร ติดตามจากเนื้อหานี้

ทำความรู้จัก “วันสารทไทย” คือวันอะไร?

วันสารทไทยเป็นวันทำบุญสุนทานกลางปีของชาวไทย ตรงกับวันแรม 15 ค่ำ ขึ้น 10 บ้างก็นิยมเรียกวันนี้ว่า “วันสารทเดือนสิบ” หรือ “ประเพณีทำบุญสุนทานเดือนสิบ” โดยในแต่ละภาคจะมีชื่อเรียกที่ต่างกันออกไป ดังนี้

– ภาคกลาง : วันสารทไทย
– ภาคใต้ : งานทำบุญเดือนสิบ, ประเพณีชิงเปรต
– ภาคอีสาน : งานทำบุญข้าวสาก
– ภาคเหนือ : งานตานก๋วยสลาก

วันสารทไทยได้รับอิทธิพลมาจากคติอินเดีย เมื่อไทยรับเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีพื้นบ้านแล้ว ก็จะมีความยึดโยงกับความศรัทธาเรื่องสังคมทำการเกษตรและก็บรรพบุรุษ โดยเชื่อว่าการทำบุญให้แก่บรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว รวมถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพ จะช่วยดลบันดาลให้ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข ฝนฟ้าตกตามฤดูกาล พืชพรรณธัญญาหารสมบูรณ์บริบูรณ์ เก็บเกี่ยวสำเร็จผลิตที่พึงพอใจ แต่ถ้าเกิดไม่เคารพบรรพบุรุษและก็สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ก็จะได้รับผลที่ตรงกันข้ามกันนั่นเอง

ความเป็นมาวันสารทไทย มีที่มาเช่นไร?

จากหลักฐานในหนังสือพิธีสิบสองเดือน บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เชื่อว่า ประเพณีวันสารทไทยมีมาตั้งแต่ยุคสุโขทัย ส่วนมูลเหตุที่คาดการณ์ว่าได้รับอิทธิพลมาจากอินเดียและก็คติพราหมณ์ เพราะในสมัยก่อนช่วงวันสารทที่จัดในเดือน 10 เมื่อเทียบกับช่วงฤดูเก็บเกี่ยวของไทยแล้ว พบว่าเป็นช่วงๆที่ข้าวยังไม่สุก ไม่ใช่ฤดูเก็บผลผลิตของไทย จึงไม่อาจจะทำของหวานกระยาสารทขึ้นมาโดยใช้ผลผลิตในช่วงนั้นได้
เมื่อเป็นแบบนั้น ชาวไทยจึงปรับปรุงแก้ไขดัดแปลงด้วยการนำข้าวสารเก่า ผสมกับถั่วและก็งา เพื่อใช้ทำของหวานกระยาสารท สำหรับบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพ และก็ผีสาง ที่รอคุ้มครองป้องกันแทนนั่นเอง ต่อมาเมื่อชาวไทยหันมาเชื่อในศาสนาพุทธ จึงนิยมทำบุญสุนทานกับพระ เพื่ออุทิศบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ รวมถึงผู้ตายที่กลายเป็น “เปรต” ให้ได้ได้โอกาสมารับส่วนบุญในวันทำบุญสุนทานสารทเดือนสิบนั่นเอง ซึ่งคนใต้จะเรียกวันนี้ว่า “วันทำบุญสุนทานชิงเปรต” นั่นเอง โดยจะต้องมีการจัดสำรับของกิน ผลไม้ ของหวานพอง ของหวานลา อื่นๆอีกมากมาย นำไปทำบุญสุนทาน เพื่อหวังให้วงศ์ญาติที่ตายไปแล้ว ได้รับผลบุญในช่วงเทศกาลดังกล่าว

sartjaen2

ความสําคัญวันสารทไทย สะท้อนแนวความคิดเรื่องอะไรบ้าง?

  • การแสดงความกตัญญูรู้คุณต่อบรรพชนที่ตายไปแล้ว เชื่อว่าในช่วงวันสารทเดือนสิบ วงศ์ญาติที่ตายจากไปแล้ว แต่ยังจำเป็นต้องชดใช้บาปอยู่ จะได้กลับมาหาครอบครัวเพื่อรับส่วนบุญกุศล
  • การแสดงความนับถือต่อผู้มีบุญคุณณ แสดงถึงความผูกพันระหว่างบรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้ว และก็ลูกหลานวงศ์ญาติที่ยังมีชีวิตอยู่
  • การแสดงความมีน้ำใจ เพราะในช่วงวันสารทไทย ชาวไทยมักจะนิยมนำของหวานกระยาสารท หรือของหวานตามประเพณีของแต่ละแคว้น ไปมอบให้แก่กัน
  • การแสดงความนับถือต่อธรรมชาติ แม่โพสพ ผีสาง เทพ (ตามความศรัทธาของแต่ละพื้นที่) ที่ช่วยคุ้มครองป้องกันให้ผลผลิตการเกษตรได้ประสิทธิภาพที่ดี
  • การเสียสละ ทำบุญสุนทาน บริจาคทาน ไม่โลภ ไม่ยึดติด ทั้งเป็นการอุ้มชูพุทธศาสนา สงวนประเพณีไทยสืบไป

sartjaen1

สำหรับกิจกรรมวันสารทไทยที่ชาวไทยยึดถือปฏิบัติกันทุกปีเป็นการไปวัดทำบุญสุนทาน กรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ตาย ด้วยการนำข้าวปลาของกิน ผลไม้ ของหวานตามประเพณี ไปร่วมตักบาตรที่วัด ซึ่งการประกอบพิธีวันสารทไทยในแต่ละพื้นที่ ก็อาจมีลักษณะที่ต่างกันออกไป